đằng thằng
Định nghĩa
- Phó từ:
- Một cách bình thường, trong hoàn cảnh bình thường: Diễn tả một sự việc xảy ra theo lẽ thường, theo quy luật thông thường, không có gì đặc biệt hay bất ngờ.
- Một cách đường hoàng, đàng hoàng, chính trực: Diễn tả cách thức tiến hành một việc gì đó một cách ngay thẳng, nghiêm túc, có phẩm cách.
Ví dụ sử dụng
Với nghĩa "một cách bình thường":
- Đằng thằng ra thì nó không bị khiển trách đâu. (Bình thường thì nó không bị khiển trách đâu.)
- Đằng thằng mà nói, việc đó ai làm cũng phải thế. (Nói một cách bình thường, việc đó ai làm cũng phải như vậy.)
Với nghĩa "một cách đường hoàng, đàng hoàng":
- Cứ đằng thằng mà tiến hành công việc của chúng ta. (Cứ đường hoàng mà tiến hành công việc của chúng ta.)
- Hãy sống và làm việc một cách đằng thằng. (Hãy sống và làm việc một cách đàng hoàng, chính trực.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Đằng thằng ra": Thường dùng để mở đầu một nhận xét, so sánh với tình huống thông thường hoặc lý tưởng.
- Đằng thằng ra, anh ấy phải có mặt ở đây từ sáng. (Lẽ ra, bình thường thì anh ấy phải có mặt ở đây từ sáng.)
"Cứ đằng thằng mà...": Lời khuyên hoặc chỉ dẫn để hành động một cách ngay thẳng, không sợ hãi hay lén lút.
- Cứ đằng thằng mà trình bày ý kiến của mình. (Cứ đường hoàng mà trình bày ý kiến của mình.)
Biến thể và từ gần giống
- Đàng hoàng (tính từ, phó từ): Chỉnh tề, tử tế, nghiêm chỉnh. Gần nghĩa với "đằng thằng" ở nghĩa thứ hai.
- Bình thường (tính từ, phó từ): Không có gì khác lạ, theo lệ thường. Gần nghĩa với "đằng thằng" ở nghĩa thứ nhất.
- Đường hoàng (tính từ, phó từ): Ngay thẳng, nghiêm trang, hợp với đạo lý. Cách viết khác và đồng nghĩa với "đàng hoàng".
Từ đồng nghĩa
- Thông thường: Theo lệ thường, phổ biến (cho nghĩa thứ nhất).
- Ngay thẳng: Thẳng thắn, không gian dối (cho nghĩa thứ hai).
- Chính trực: Ngay thẳng, liêm chính (cho nghĩa thứ hai).
Lưu ý sử dụng
- "Đằng thằng" là một từ khá cổ, ít được dùng trong văn nói hàng ngày hiện đại. Nó thường xuất hiện trong văn viết mang tính trang trọng hoặc trong một số phương ngữ.
- Từ này thường đi kèm với từ "ra" thành cụm "đằng thằng ra" để chỉ điều lẽ ra phải xảy ra trong hoàn cảnh thông thường.
- Khi dùng với nghĩa "đường hoàng", nó mang sắc thái khuyến khích sự tự tin và chính trực trong hành động.